|
Konferencje, Seminaria, Sympozja Nominacje profesorskie, habilitacje, doktoraty Nowe Ksiazki Informacje z KBN Zapowiedzi ksiazkowe Czasopisma Rozmaitosci Pagina Philosophorum Polonorum |
|
|
Zjazd PTF (dr Czeslawa Piecuch) Warsztaty Logiki, Informatyki i Filozofii Nauki (prof. Witold Marciszewski) Katedra Logiki UKM (prof. Jerzy Perzanowski) Blizej Konstantego Michalskiego (prof. Czeslaw Glombik) dr Czeslawa Piecuch POLSKIEGO TOWARZYSTWA FILOZOFICZNEGO W WARSZAWIE 30 I 1998 W czþþci pierwszej Walnego Zjazdu Delegat¢w PTF podsumowano dziaþalnoþþ poszczeg¢lnych oddziaþ¢w PTF w roku 1997. Sprawozdanie z tej dziaþalnoþci przedstawiþa pani sekretarz Zarzþdu Gþ¢wnego, prof. Barbara Markiewicz. Po udzieleniu absolutorium Zarzþdowi omawiano plan pracy na rok 1998, koncentrujþc siþ na dziaþaniach popularyzujþcych filozofiþ wþr¢d mþodzieþy, pracach zwiþzanych z wydaniem monografii PTF, kolejnej edycji Biuletynu Olimpiady Filozoficznej oraz planowanych konferencjach naukowych. Szerzej om¢wiono problem dydaktyki filozofii w szkole þredniej, w tym przygotowania metodycznego dla nauczycieli filozofii. Dyskutowano takþe nad powoþaniem Sekcji Dydaktyki Filozofii przy ZG, nawiþzujþc do istniejþcej niegdyþ Sekcji Edukacji Filozoficznej, kt¢rþ jako pierwszy prowadziþ we Lwowie prof. K. Twardowski, a nastþpnie patronowaþ jej prof. T. Czeþowski. Ponadto zgþoszono wniosek o wzajemnym informowaniu siþ przez poszczeg¢lne Oddziaþy o planowanych przedsiþwziþciach, konferencjach itp. Przegþosowano takþe wniosek o powoþaniu Konwentu Opiniujþcego kandydat¢w na Czþonka Honorowego PTF (w roku 1997 tytuþ taki otrzymali Jan Paweþ II i prof. S. Swieþawski). Zastanawiano siþ takþe nad celowoþciþ dalszego istnienia odrþbnego ksiþgozbioru biblioteki PTF przy bibliotece Wydziaþu PAN i postanowiono przeksztaþciþ go w ksiþgozbi¢r historyczny, uzupeþniany jedynie darami prac czþonk¢w Towarzystwa (moþna je przesyþaþ do Dyrektora Biblioteki lub na rþce prof. B. Markiewicz, Biblioteka PTF, Krakowskie Przedmieþcie 3, Warszawa). W drugiej czþþci spotkania prof. B. Markiewicz wygþosiþa odczyt Z dziej¢w polskiej filozofii jako nauki instytucjonalnej.
prof. Witold Marciszewski LOGIKI, INFORMATYKI I FILOZOFII NAUKI, BIALYSTOK 13-14 XII '97 Zorganizowanie Warsztat¢w jest wsp¢lnym dzieþem Uniwersytetu w Biaþymstoku (z kt¢rego wyszþa inicjatywa) oraz Politechniki Biaþostockiej. Ze strony Uniwersytetu miaþy w tym udziaþ Katedra Logiki, Informatyki i Filozofii Nauki (kierowana przez W. Marciszewskiego z udziaþem menadþerskim K. Praþmowskiego). Ze strony Politechniki organizatorem byþ Instytut Informatyki (pod dyrekcjþ W. Daþko). Impreza odbywaþa siþ pod auspicjami Polskiego Towarzystwa Logiki i Filozofii Nauki. Okazjþ do zorganizowania Warsztat¢w byþo stulecie urodzin Emila Posta. Zamierzeniem tegorocznych warsztat¢w byþa dyskusja nad zwiþzkami filozofii nauki z informatykþ oraz zwiþzanymi z informatykþ dziaþaniami logiki, jak problematyka rozstrzygalnoþci czy teoria rekursji. Jest to problematyka logiczna, kt¢ra zajmowaþa intensywnie Emila Posta, bþdþcego inicjatorem teorii rekursji. Tematykþ tegorocznych warsztat¢w byþy Wzajemne Oddziaþywania Informatyki i Logiki. Przed oficjalnym rozpoczþciem odbyþ siþ w Zakþadzie Informatyki Instytutu Matematyki Uniwersytetu w Biaþymstoku pokaz zautomatyzowanego systemu reprezentacji wiedzy matematycznej pod nazwþ Mizar, kt¢ry jest wyposaþony w program do kontroli poprawnoþci dowod¢w. Fakt powstania i rozwijania Mizara w uczelni biaþostockiej oraz jego sukces w skali miþdzynarodowej (grant z Pentagonu, grant NATO, wysoka ocena w raporcie amerykaþskiej National Science Fundation, stosowanie Mizara w uniwersytetach japoþskich, kanadyjskich, fiþskich itd.) stanowiþ dodatkowy pow¢d tego, þeby þrodowisko biaþostockie inicjowaþo sesje poþwiþcone pamiþci Emila Posta jako prekursora logicznych i matematycznych podstaw informatyki. Uczestnikami Warsztat¢w byli: Roman Murawski, Grzegorz Malinowski, Witold Marciszewski, Piotr Wojtylak, Marcin Mostowski, Andrzej Trybulec, Ewa Orþowska, Jarosþaw Stepaniuk, Zenon Sadowski, Czesþaw Byliþski, Jolanta Koszelew, Wiktor Daþko i Slavian Radev. Materiaþy konferencyjne w wersjach angielskich znaleþþ bþdzie moþna pod adresem: http://www.pip.com.pl/LogBank/Meetings/Post97/ Odczyty majþ r¢wnieþ ukazaþ siþ jako 15 tom serii Studies in Logic, Grammar and Rhetoric, wydawanej przez Katedrþ Logiki, Informatyki i Filozofii Nauki Uniwersytetu w Biaþymstoku. Zagadnienia filozoficzne wiþþþce siþ z informatykþ i logikþ matematycznþ sþ czþsto przez filozof¢w niedoceniane. Staþym forum dla tej problematyki ma byþ Mathesis Universalis (periodyk elektroniczny pod adresem: http://www.pip.com.pl/MathUniversalis/). Nastþpne warsztaty odbþdþ siþ r¢wnieþ w Biaþymstoku i dotyczyþ bþdþ zwiþzk¢w sztucznej inteligencji z automatyzacjþ dowodzenia (co dziþki Mizarowi, i nie tylko, jest poniekþd biaþostockþ specjalnoþciþ).
prof. Jerzy Perzanowski 1. Katedra Logiki UMK, dawniej I Katedra Filozofii, jest jednþ z katedr - zaþoþycielek Uniwersytetu Mikoþaja Kopernika, plac¢wek przeniesionych do Torunia z Wilna. Na nowym miejscu erygowana zostaþa 1 paþdziernika 1945 r. jako I Katedra Filozofii UMK, dekretem zaþ z 14 czerwca 1951 r. przeksztaþcona zostaþa w Katedrþ Logiki. Organizatorem i pierwszym kierownikiem Katedry byþ profesor Tadeusz Czeþowski, kt¢ry kierowaþ niþ do 30 wrzeþnia 1960 roku. Nastþpnie Katedrþ kierowali prof. Leon Gumaþski (w latach 1965-1991) oraz prof. Jerzy Perzanowski (od 1 IX 1992). W okresach przejþciowych kuratelþ sprawowali prof. T. Szczurkiewicz (1960-65) oraz prof. J. Pawlak (1991/92). W styczniu 1998 r. w Katedrze pracowaþo osiem os¢b: profesorowie Jerzy Perzanowski i Max Urchs, adiunkci dr Cezary Gorzka, dr hab. Jacek Malinowski (1/2 etatu) i dr Andrzej Pietruszczak, asystenci mgr Skarbimir Kwiatkowski i mgr Marek Nasieniewski, oraz lektor p. Scott Thompson M.A. (1/2 etatu). 2. Profil Katedrze nadaþ jej organizator, skupiajþc pracþ jej pracownik¢w na pograniczu logiki i filozofii. Po jego odejþciu na emeryturþ, w okresie þwierþwiecza, Katedra obecnoþþ swþ zaznaczyþa gþ¢wnie na terenie UMK. W ostatnim piþcioleciu Katedra zmieniþa nieco sw¢j charakter, w peþni zaþ styl dziaþania, stajþc siþ oþrodkiem badawczym o miþdzynarodowym znaczeniu. Obecnie Katedra jest czoþowym polskim oþrodkiem logiki filozoficznej (czyli tej czþþci logiki, kt¢ra przygotowuje narzþdzia logiczne na uþytek filozofii i dziedzin pokrewnych, w tym informatyki i nauk kognitywnych) oraz filozofii logicznej (tzn. filozofii uprawianej þrodkami logicznymi). W szczeg¢lnoþci pracownicy Katedry zajmujþ siþ historiþ logiki (wszyscy), rachunkami logicznymi i ich metodologiþ (wszyscy), logikami nieklasycznymi (wszyscy), a w szczeg¢lnoþci logikþ modalnþ i parainkonsystentnþ (Jerzy Perzanowski, Max Urchs) oraz logikþ rozumowaþ potocznych i jþzyka naturalnego (Jacek Malinowski), rachunkami nazw oraz indywidu¢w (Andrzej Pietruszczak, Cezary Gorzka i Jerzy Perzanowski), logikþ przyczynowoþci (Max Urchs, Jerzy Perzanowski), logikþ informacji (Andrzej Pietruszczak), ontologikþ (Jerzy Perzanowski, Cezary Gorzka, Andrzej Pietruszczak, Max Urchs), teofilozofiþ (Jerzy Perzanowski), teoriþ chaosu (Max Urchs) oraz rozlicznymi zagadnieniami z dziedzin pokrewnych. 3. W zakresie tym pracownicy Katedry opublikowali szereg prac oraz zainicjowali szereg przedsiþwziþþ krajowych i miþdzynarodowych. W szczeg¢lnoþci, pracownicy Katedry sþ redaktorami naczelnymi bþdþ odpowiedzialnymi trzech czasopism naukowych: Logic and Logical Philosophy (J. Perzanowski i A. Pietruszczak) oraz miþdzynarodowych czasopism logicznych: Reports on Mathematical Logic (J. Perzanowski) i Studia Logica (J. Malinowski, M. Urchs). 4. Katedra peþni teþ rolþ koordynatora polskiej filozofii logicznej i logiki filozoficznej, organizujþc coroczne og¢lnopolskie warsztaty logiczno-filozoficzne. Dotychczas zorganizowano trzy takie doroczne warsztaty oraz gþ¢wnie siþami pracownik¢w Katedry zoorganizowano obrady bloku logiczno-ontologicznego VI Polskiego Zjazdu Filozoficznego. Materiaþy tych warsztat¢w publikowane sþ w modrej serii Filozofia/Logika = Filozofia Logiczna. Na uwagþ zasþugujþ teþ stosunki miþdzynarodowe Katedry. þþczþ jþ r¢þnorakie zwiþzki z oþrodkami w Trondheim (Norwegia), w Lipsku i Konstancji (Niemcy), Tuluzie (Francja) i Gandawie (Belgia). Dziþki pracy p. prof. Maxa Urchsa Katedra odgrywa teþ rolþ we wsp¢þpracy logik¢w i filozof¢w polskich z niemieckimi (wsp¢þorganizujþc, miþdzy innymi, periodyczne warsztaty logiczne polsko-niemieckie). 5. W najbliþszej przyszþoþci dziaþalnoþþ Katedry nakierowana bþdzie na pr¢bþ poszerzenia prowadzonych badaþ interdyscyplinarnych poza teren filozofii, tak by objþþ nimi caþþ rodzinþ nauk kognitywnych, w szczeg¢lnoþci psychologiþ kognitywnþ, podstawy sztucznej inteligencji, jþzykoznawstwo matematyczne i kognitywne oraz informatykþ. Ambicjþ Katedry jest byþ nadal þywþ plac¢wkþ naukowþ w zakresie logiki i jej interdyscyplinarnych zastosowaþ, przyczyniajþc siþ w ten spos¢b do przeþamywania opþotk¢w þrodowiskowych. 6. Mocþ tradycji i swego profilu Katedra Logiki wraz z Instytutem Filozofii sprawuje pieczþ nad studiami filozoficznymi na UMK. Zamiarem Katedry jest teþ przyczyniþ siþ do uruchomienia na Uniwersytecie Mikoþaja Kopernika studi¢w nauk kognitywnych. Wspomnþ, þe zesp¢þ interdyscyplinarny z udziaþem prof. M. Urchsa i doc. J. Malinowskiego przygotowaþ juþ plan takich studi¢w specjalnych, kt¢re powinny ruszyþ w ciþgu 1-2 lat.
prof. Czeslaw Glombik W roku 1997 minþþa piþþdziesiþta rocznica þmierci ks. prof. Konstantego Michalskiego (1879-1947). þlþzak z pochodzenia, urodzony w Dþbr¢wce Maþej (dziþ Katowice), byþ caþym swoim dojrzaþym þyciem zwiþzany z Krakowem: w mieþcie tym podjþþ studia, uformowaþ swþ zakonnþ i kapþaþskþ osobowoþþ - do Zgromadzenia Ksiþþy Misjonarzy wstþpiþ w 1896 roku, a w 1903 otrzymaþ þwiþcenia kapþaþskie - rozpoczþþ pracþ nauczycielskþ, duszpasterskþ i redaktorskþ, przede wszystkim w plac¢wkach swego zgromadzenia, zaþ od 1914 roku zwiþzaþ siþ - jako nastþpca ks. prof. Franciszka Gabryla (1866-1914) - z katedrþ filozofii chrzeþcijaþskiej na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagielloþskiego. W uczelni krakowskiej przeszedþ przez wszystkie szczeble akademicjiej kariery: wykþadaþ wpierw jako lektor i zastþpca profesora, by od 1921 roku zostaþ jej profesorem zwyczajnym, kt¢remu nastþpnie czterokrotnie powierzano obowiþzki dziekana, a w roku ak. 1931/32 zostaþ rektorem. W ukierunkowaniu zainteresowaþ filozoficznych Michalskiego istotnþ rolþ speþniþy jego studia w latach 1909-1911 w Wyþszym Instytucie Filozoficznym w Lowanium - tam uzyskaþ dyplomy wpierw bakalaureatu, a nastþpnie licencjatu i tam teþ w lutym 1911 roku doktoryzowaþ siþ na podstawie rþkopiþmiennej rozprawy La r‚action contre le psychologisme en Allemagne. Husserl, ses pr‚d‚cesseurs et ses partisans. Czas spþdzony w Lowanium, w otoczeniu bezpoþrednich nastþpc¢w i najbliþszych wsp¢þpracownik¢w D‚sir‚ J. Merciera (1851-1926), trwale wpþynþþ na Michalskiego. Przesþdziþ o jego zainteresowaniach naukowych: pierwotne pomysþy zajþcia siþ psychologiþ doþwiadczalnþ poddaþ pod wpþywem zewnþtrznych uwarunkowaþ rewizji i zajþþ siþ studiami historycznofilozoficznymi, w tym zwþaszcza filozoficznþ mediewistykþ, kt¢re juþ w latach dwudziestych XX wieku przyniosþy mu miþdzynarodowe uznanie. Sprawþ zwiþzku swych prac nad dziejami filozofii z pobytem w Lowanium jednoznacznie przedstawiþ Michalski: wszystkie niemal dalsze badania moje wyszþy z podniety, jakiej doznaþem jeszcze jako student w Lowanium, czytajþc historiþ mechaniki, wydanþ przez R. Macha i pisma P. Duhema. Lowanium przesþdziþo dalej o wdroþeniach myþlowych Michalskiegio, w kt¢rych rozumienie þwiata w spos¢b Tomaszowy miaþo odtþd okreþlaþ zadania badawcze, jakie podejmowaþ oraz metody pracy, do jakich siþ odwoþywaþ. Tomizm Michalskiego byþ wartoþciþ intelektualnþ szczeg¢lnego rodzaju. Wyniesiony pod wzglþdem podstaw z czoþowego oþrodka studi¢w neoscholastycznych, jakim na przeþomie wiek¢w byþo Lowanium, dojrzewaþ w nim, nastþpstwie dþugoletniej, samodzielnej lektury Tomaszowych dzieþ i staþego zgþþbiania ich ideowego przekazu. Nie byþ to tomizm propagandowy ani teþ tomizm wyznawcy. Osadzony na wewnþtrznym przeþyciu i zþyciu siþ z myþlþ Akwinaty, prowadziþ u Michalskiego do przetworzenia jego chrzeþcijaþskiego sposobu rozumienia þwiata: Michalski nie tyle o Tomaszu pisaþ i nie tyle byþ jego komentatorem, ile przede wszystkim w myþli Tomasza poszukiwaþ realistycznego sensu poznawczego dla wþasnych studi¢w historycznofilozoficznych, historiozoficznych i antropologicznych. Tylko w þwietle Tomaszowych przesþaþ moþna odczytaþ w caþym bogactwie treþciowym jego idee perfekcjoryzmu dziejowego (Tomizm wobec wsp¢þczesnej filozofii dziej¢w) i chrzeþcijaþskiej heroistycznej koncepcji czþowieka (Miþdzy heroizmem a bestialstwem). Wreszcie przygotowanþ w Lowanium rozprawþ doktorskþ Michalski wpisaþ siþ w ciþg narastajþcych od okoþo osiemdziesiþciu lat studi¢w historycznych poþwiþconych fenomenologii i jej tw¢rcy. Sama fenomenologia dopiero siþ wyksztaþcaþa, w Getyndze, wok¢þ Husserla, formowaþo siþ najwczeþniejsze grono jej zwolennik¢w. Ot¢þ nie jest okolicznoþciþ bez znaczenia, þe jak wþr¢d pierwszych getyngeþskich student¢w Husserla znaleþli siþ Polacy, tak r¢wnieþ mþody polski uczony byþ autorem jednej z pierwszych w skali miþdzynarodowej dysertacji - jeþli w og¢le nie pierwszej - w kt¢rej podjþty zostaþ problem antypsychologizmu Husserla oraz poprzednik¢w i zwolennik¢w tego filozofa. I nie ma wiþkszego znaczenia fakt, þe dysertacja Michalskiego powstaþa oraz pozostaþa do dziþ we francuskojþzycznym rþkopisie. Zdolnoþþ dostrzegania tego, co nowe, inicjatywnoþþ w podejmowaniu zagadnieþ badawczych o wielkim þadunku treþci teoretycznych pozostajþ wartoþciami niezaleþnie od sposobu ich istnienia, ich trwania. Jest natomiast zadaniem historyk¢w filozofii, by zaistniaþy, by zostaþy wydobyte, wzbogacone i wprowadzone w historyczny obieg idei. Najwiþksze i stosunkowo najlepiej znane osiþgniþcia naukowe Michalskiegio zwiþzane sþ z historiþ filozofii. Badaþ, i to w spos¢b þr¢dþowy, docierajþc do nieznanych dotþd rþkopis¢w i zapomnianych autor¢w, myþl filozoficznþ p¢þnego þredniowiecza, tak skupionþ w najwaþniejszych w XIV wieku zachodnioeuropejskich oþrodkach - w Oxfordzie i w Paryþu (Prþdy filozoficzne w Oxfordzie i w Paryþu w XIV wieku, takþe Krytycyzm i sceptycyzm w filozofii wieku XIV) - jak i rozwijajþcþ siþ na przeþomie XV i XVI wieku na ziemiach polskich (Jan Buridanus i jego wpþyw na filozofiþ scholastycznþ w Polsce). Zainteresowania historycznofilozoficzne Michalskiego nie zostaþy jednak skupione wyþþcznie na odlegþych stuleciach. Dotyczyþy takþe neoscholastyki, wyksztaþcajþcego siþ w XX w. ruchu neotomistycznego, nie pomijaþy obrachunk¢w filozoficznych z dziedzictwem Kanta i poszukiwaþy moþliwych zbliþeþ z dynamicznie rozwijajþcþ siþ w Polsce miþdzywojennej nowoczesnþ myþlþ logicznþ. Michalski nie uprawiaþ przy tym historycznofilozoficznej biografistyki, podobnie jak nie zajmowaþo go opisowe czy wartoþciujþce podejþcie do dziej¢w filozofii. Spoþr¢d znanych sposob¢w uprawiania historii filozofii najbliþsza byþa mu metoda problemowa, kt¢ra zbliþaþa go do ujmowania historii filozofii jako historii wielkich idei, wyþaniajþcych siþ z zagadnieþ, z kt¢rymi myþl ludzka zmagaþa siþ w wielowiekowych przedziaþach czasu i na gruncie r¢þnych filozoficznych þwiatopoglþd¢w. Praca naukowa Michalskiego, szczeg¢lnie we wczesnym i dojrzaþym okresie jego þycia, odznaczaþa siþ wielkþ tw¢rczþ dynamikþ. Dopiero w latach trzydziestych sþabnþce zdrowie (wzrok) wpþynþþo na jej spowolnienie i doprowadziþo do poniechania studi¢w nad archiwaliami, a lata hitlerowskiej okupacji dopeþniþy zþa: pobyt w Sachsenhausen, oddalenie od Krakowa i zwiþzane z tym oderwanie od warsztatu pracy naukowej wyniszczaþy organizm i doprowadziþy do przedwczesnego przerwania nie tylko uniwersyteckich obowiþzk¢w, ale takþe badaþ. W biografii intelektualnej Michalskiego zmieniaþy siþ dziedziny, nad kt¢rymi skupiaþ swþ uwagþ - od historii filozofii przechodziþ do filozofii historii, w czasie wojny i tuþ po wojnie najbardziej pochþaniaþa go filozofia kultury i filozofia czþowieka - natomiast niezmienna pozostawaþa zawarta w nich bogata myþl, myþl otwarta, perspektywiczna, peþna ufnoþci w ludzi i przy tym przekazana nam polszczyznþ tak piþknþ, þe pozwala dostrzec w Michalskim nie tylko tw¢rczego historyka filozofii, ale i mistrza polskiego sþowa.
|