Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem
W Muzeum Tatrzańskim jest blisko dziesięć i pół tysiąca okazów
etnograficznych. Pierwsze obiekty trafiły do muzeum w roku 1889. Była to
kolekcja ubioru kobiecego z Pienin, z okolic Czorsztyna nad Dunajcem.
Ofiarodawcą był ówczesny właściciel dóbr czorsztyńskich Stanisław hr.
Drohojowski. Dziś kolekcja ta jest bezcenna, bowiem przez minione przeszło sto
lat strój ten uległ daleko idącym przeobrażeniom.
Z biegiem lat do Muzeum Tatrzańskiego trafiały kolejne kolekcje. Były one
zbierane przez ówczesnych entuzjastów podhalańskiej kultury. W większości były
to obiekty o dużych walorach artystycznych, jak np. zdobiony reliefem sprzęt
pasterski i domowy, obrazy malowane na szkle oraz fragmenty stroju ludowego.
Pozyskiwano je w terenie u schyłku XIX i na początku XX wieku, już jako "bardzo
stare", tak więc niektóre sięgają metryką w wiek XVIII. Dziś są dla etnologów i
badaczy sztuki ludowej bezcenne.
Systematyczne zakupy w terenie, prowadzone bezpośrednio przez Muzeum
Tatrzańskie i na dużą skalę, rozpoczęły się począwszy od 1950 roku, to jest od
upaństwowienia placówki i zatrudnienia zawodowych etnografów. Rozpoczęto
wówczas planowe uzupełnianie zbiorów etnograficzych o obiekty brakujące - jak
sprzęt i narzędzia rolnicze. Są to okazy o nikłych lub żadnych wartościach
artystycznych, ale niezbędne do zilustrowania całokształtu kultury góralskiej.
Idea kompleksowego gromadzenia okazów etnograficznych kontynuowana jest i
dziś.
Zwiedzającym muzeum udostępniona jest jedynie część wybranych zbiorów
etnograficznych. W gmachu głównym czynna jest stała ekspozycja etnograficzna,
ilustrująca kulturę ludową Podhala schyłku XIX wieku w zestawieniu ze
współczesną jej kontynuacją w wybranych dziedzinach (np. malarstwo na szkle,
kowalstwo). W terenie, w Łopusznej, Chochołowie, Jurgowie i Czarnej Górze,
udostępnione są wnętrza chałup i obejścia gospodarcze z przełomu XIX i XX
wieku.
Znaczna liczba muzealiów spoczywa w magazynach, które udostępniane są polskim i
zagranicznym badaczom. W oparciu o zbiory etnograficzne Muzeum Tatrzańskiego
napisano wiele prac naukowych oraz czerpano wzory między innymi do scenografii
i kostiumów licznych filmów fabularnych i dokumentalnych o tematyce
tatrzańskiej.
Tekst opracowała Hanna Błaszczyk-Żurowska
Zbigniew Ładygin ysladyg@cyf-kr.edu.pl
Last update 7 March 2000