Muzeum Tatrzańskie w Zakopanem

Willa "Koliba"
Muzeum Stylu Zakopiańskiego im. Stanisława Witkiewicza


adres: Zakopane, ul. Kościeliska 18, tel. (+48)18-20-136-02

Oficjalna strona Muzeum Tatrzańskiego: www.muzeumtatrzanskie.pl

Muzeum Stylu Zakopiańskiego im. Stanisława Witkiewicza otwarto 4 grudnia 1993 r. W najstarszej części willi ukazano wnętrza w stylu zakopiańskim: jadalnię (tzw. "izbę góralską"), salon, gabinet (pokój Gnatowskiego) oraz pokój gościnny (pokój służącego). W "izbie góralskiej" pokazano ponadto kolekcję etnograficzną Zygmunta Gnatowskiego. Niezwykle cenne zbiory etnograficzne Zygmuta Gnatowskiego, ofiarowane niegdyś Muzeum Tatrzańskiemu, po stu latach wróciły na swoje dawne miejsce. W skrzydle zachodnim "Koliby" planuje się organizację ekspozycji poświęconej historii stylu zakopiańskiego oraz jego twórcy, Stanisławowi Witkiewiczowi.
Letniskowa architektura w stylu szwajcarskim, która pojawiła się w Zakopanem w drugiej połowie XIX wieku, sprowokowała Stanisława Witkiewicza do stworzenia na motywach podhalańskiej sztuki ludowej, stylu polskiego, znanego pod nazwą styl zakopiański. Był to pierwszy polski styl narodowy, który wyszedł poza ramy teoretycznych postulatów i dał praktyczne realizacje nie tylko w Zakopanem, ale także w wielu miejscowościach na terenie dawnych ziem polskich.
Pierwszym domem w stylu zakopiańskim była willa "Koliba" Zygmunta Gnatowskiego, ziemianina z Podola, wzniesiona przy ul. Kościeliskiej w latach 1892-1894 wg. projektu Stanisława Witkiewicza. Prace budowlane wykonywali pod nadzorem St. Witkiewicza miejscowi górale.
Ze stylową architekturą sharmonizowane były stylowo urządzone wnętrza. Tak więc meble, piece kaflowe, karnisze, zasłony, ramy obrazów a nawet takie detale jak klamki, wykonane były w stylu zakopiańskim. Do czasu wybudowania w roku 1897 willi "Pod jedlami", "Koliba" była uważana za sztandarowe dzieło w stylu zakopiańskim. W roku 1901 Gnatowski dobudował od strony zachodniej nowe skrzydło, które zniweczyło pierwotny zamysł artystyczny Witkiewicza, chociaż zaprojektowane zostało w stylu zakopiańskim.
Po śmierci Zygmunta Gnatowskiego w 1906 roku, "Koliba" kilkakrotnie zmieniała właścicieli. Z biegiem lat, nie remontowana, ulegała coraz większemu zniszczeniu. W roku 1935 willę sprzedano na licytacji organizacji kolejarzy. Nowy właściciel zamierzał urządzić w niej dom wypoczynkowy. Przeprowadzono remont nie szanując historycznej substancji budynku. Zmieniono pierwotny wystrój elewacji a wśród elementów dekoracyjnych we wnętrzach pojawiły się zdobienia chorakterystyczne dla nowego regionalizmu - art deco.
W okresie powojennym nastąpiła dalsza dewastacja zabytkowej willi. "Koliba", użytkowana była wówczas jako dom wypoczynkowy i później sierociniec. Po wielu perypetiach willą zajęło się Muzeum Tatrzańskie i w latach 1984-1993 przeprowadziło remont konserwatorski, którego celem było przywrócenie zabytku do stanu z roku 1901. Po ukończeniu remontu, w "Kolibie" urządzono Muzeum Stylu Zakopiańskiego im. Stanisława Witkiewicza.

Willa "Koliba" - wnętrze salonu.
Willa "Koliba" - izba "góralska".


Zbigniew Ładygin ysladyg@cyf-kr.edu.pl
Dorota Gaczorek yagaczor@cyf-kr.edu.pl
Last update D&Z 22 February 1996