Historia Różańca Świętego
Październik roku 2003 kończy Rok Różańca ogłoszony przez Ojca Świętego. Papież zachęca wszystkich do modlitwy różańcowej, która oddaje nas w opiekę Matki Najświętszej, a przez swój powtarzający się rytm nawiązuje do rytmu naszego codziennego życia
Różaniec powstał nie tylko w kulturze chrześcijańskiej. Na wiele lat przed Chrystusem stosowali go wyznawcy Wisznu i Sziwy w Indiach, buddyści, lamowie w Tybecie, mahometanie w Syrii i Afryce Północnej, a także w Japonii. W różnych kulturach pojawiały się różańce w postaci sznurów z węzłami lub z nanizanymi perełkami owocu aksza, które miały pomagać w modlitwie, zwłaszcza gdy pewne formuły się powtarzały.
Pierwsi pustelnicy chrześcijańscy wyznaczali sobie do wielokrotnego odmawiania - na przykład sto razy - najstarszą modlitwę Kościoła: Ojcze nasz, modlitwę, której nauczył nas Chrystus. Z czasem doskonalono tę metodę odmawiania, posługując się sznurami z pętelkami, węzłami lub nanizanymi paciorkami. Takich różańców mieli używać święci Pachomiusz i Benedykt z Nursji. Najstarszy z zachowanych różańców - sznur z nanizanymi 158 paciorkami pochodzi dopiero z wieku XIII.
Wielokrotne odmawianie modlitw zawarte było także w regułach zakonnych. Na przykład benedyktyni jeszcze w XI wieku byli zobowiązani do odmawiania 150 Ojcze nasz na wzór oficjum kapłańskiego złożonego ze 150 psalmów.
Od pierwszych wieków chrześcijaństwa wierni czuli potrzebę powierzania się opiece Maryi. W XII wieku utrwalił się w Kościele zwyczaj odmawiania pozdrowienia Anielskiego, później dodano słowa wypowiedziane przez św. Elżbietę w czasie nawiedzenia. Ostateczna forma Zdrowaś Mario ukształtowała się w wiekach XV i XVI. Papież Pius V zatwierdził ją w 1566 roku.
Obie te modlitwy dały początek różańcowi.
Za ojca tej modlitwy uważa się św. Dominika. Legenda głosi, że różaniec powstał w czasie jednej z wypraw świętego, w trakcie której zwalczał herezję albigensów. Mimo postów i modlitw praca nie przynosiła efektów. Wówczas miała się Dominikowi ukazać we śnie Matka Boża i polecić, by nie tylko głosił kazania, lecz by połączył je z odmawianiem tzw. Psałterza Maryi, czyli 150 Zdrowaś Mario i 15 Ojcze nasz.
W średniowieczu ludzie widzieli świat jako wspaniałą księgę o Bogu. Przyroda była odbiciem wartości duchowych. Szczególne znaczenie i symbolikę posiadały kwiaty oznaczały różne cnoty. Ofiarowano je Bogu i kochanym osobom. Modlitwy były duchowymi kwiatami, więc odmówiony Psałterz Maryi równał się wielkiemu bukietowi kwiatów - wieńcowi róż podarowanemu Matce Bożej - stąd wzięła się nazwa różaniec.
Różaniec św. Dominika różnił się jednak od dzisiejszej modlitwy. Ostateczny jej kształt zawdzięczamy dominikanowi Alamusowi a la Roche, który w XV wieku ustalił liczbę 150 Zdrowaś Mario, podzielonych na dziesiątki i przeplatanych modlitwą Ojcze nasz. On też założył pierwsze bractwo różańcowe. Również w XV wieku poszczególne dziesiątki poświęcono rozpamiętywaniu wydarzeń z życia Chrystusa i Jego Matki, i tak powstały tajemnice: 5 radosnych, 5 bolesnych i 5 chwalebnych. Dopiero w XXI wieku papież Jan Paweł II dodał jeszcze 5 tajemnic, nazywając je Tajemnicami Światła.
Święto NMP Różańcowej, obchodzone 7 października, wywodzi się z wieku XVI, kiedy to po zwycięskiej bitwie morskiej pod Lepanto (7 X 1571), ograniczającej inwazję muzułmańską na Europę, papież Pius V, świadom, komu Europa zawdzięcza cudowne ocalenie, ogłosił ten dzień świętem Maryi i wieczną pamiątką Jej wstawiennictwa oraz mocy modlitwy różańcowej. Po zwycięstwie odniesionym nad Turkami pod Belgradem święto Matki Bożej Różańcowej zostało rozszerzone na cały Kościół przez papieża Klemensa XI, a w roku 1885 papież Leon XIII zalecił odmawianie Różańca przez cały październik i wprowadził do Litanii Loretańskiej wezwanie "Królowo Różańca Świętego, módl się za nami."
Do odmawiania różańca zachęca nas sama Maryja, która objawiając się w wielu miejscach - w Lourdes (1858), w Fatimie (1917), W Pompejach koło Neapolu (1875), w Kanadzie, na Filipinach, w Meksyku czy w Polsce w Gietrzwałdzie - wskazuje na różaniec jako drogę do zbawienia.
Marek Skwarnicki.
|
